RÚT BẢO HIỂM XÃ HỘI MỘT LẦN NĂM 2026: ĐIỀU KIỆN, MỨC HƯỞNG VÀ NHỮNG ĐIỂM CẦN LƯU Ý THEO QUY ĐỊNH MỚI

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là chính sách an sinh quan trọng nhằm bảo đảm thu nhập cho người lao động khi hết tuổi lao động hoặc gặp các rủi ro trong cuộc sống. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít người lao động lựa chọn nhận BHXH một lần khi nghỉ việc thay vì bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu.

Kể từ khi Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 có hiệu lực, chính sách hưởng BHXH một lần đã có nhiều thay đổi theo hướng hạn chế việc rút một lần nhằm khuyến khích người lao động duy trì thời gian tham gia để hưởng lương hưu lâu dài. Vì vậy, người lao động cần nắm rõ các quy định mới để tránh hiểu nhầm và bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Căn cứ pháp lý

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025).
• Các nghị định và văn bản hướng dẫn thi hành Luật BHXH 2024.

2. Ai được hưởng bảo hiểm xã hội một lần?

Theo Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH và có yêu cầu sẽ được hưởng BHXH một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

Trường hợp 1: Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng BHXH

Người lao động đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng BHXH và không tiếp tục tham gia thì có quyền đề nghị hưởng BHXH một lần.

Trường hợp 2: Ra nước ngoài để định cư

Người lao động có quyết định hoặc giấy tờ chứng minh việc định cư ở nước ngoài được giải quyết hưởng BHXH một lần.

Trường hợp 3: Mắc bệnh nguy hiểm đến tính mạng

Bao gồm các bệnh như:

• Ung thư;
• Bại liệt;
• Xơ gan mất bù;
• Lao nặng;
• AIDS giai đoạn cuối;
• Hoặc các bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế khiến người bệnh không còn khả năng lao động hoặc nguy hiểm đến tính mạng.

Trường hợp 4: Người đã tham gia BHXH trước ngày 01/7/2025

Đây là quy định chuyển tiếp rất quan trọng.

Người lao động đã tham gia BHXH trước ngày 01/7/2025 vẫn có thể hưởng BHXH một lần nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện:

• Đã nghỉ việc từ đủ 12 tháng;
• Không còn thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc;
• Không tham gia BHXH tự nguyện;
• Có thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm;
• Có yêu cầu hưởng BHXH một lần.

3. Người tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 có còn được rút BHXH một lần không?

Đây là điểm thay đổi lớn của Luật BHXH 2024.

Đối với người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi, pháp luật không còn cho phép rút BHXH một lần sau 12 tháng nghỉ việc như trước đây.

Nhóm người này chỉ được giải quyết BHXH một lần nếu thuộc các trường hợp đặc biệt như:

• Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu;
• Ra nước ngoài định cư;
• Mắc bệnh nguy hiểm theo quy định của pháp luật.

Mục tiêu của quy định mới là tăng số người được hưởng lương hưu và bảo đảm an sinh xã hội lâu dài.

4. Mức hưởng BHXH một lần được tính như thế nào?

Mức hưởng căn cứ vào thời gian đã đóng BHXH:

• Thời gian đóng trước năm 2014: mỗi năm được tính bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
• Thời gian đóng từ năm 2014 trở đi: mỗi năm được tính bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

Đối với thời gian đóng chưa đủ một năm, mức hưởng được tính theo quy định riêng nhưng không vượt quá số tiền đã đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất.

5. Hồ sơ hưởng BHXH một lần

Thông thường hồ sơ bao gồm:

• Đơn đề nghị hưởng BHXH một lần;
• Sổ BHXH hoặc dữ liệu BHXH điện tử;
• Giấy tờ chứng minh thuộc trường hợp được hưởng (nếu có), chẳng hạn giấy tờ định cư ở nước ngoài hoặc hồ sơ bệnh án.

Người lao động có thể nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH, qua dịch vụ bưu chính hoặc thực hiện trên cổng dịch vụ công nếu đủ điều kiện.

6. Có nên rút BHXH một lần?

Việc rút BHXH một lần giúp người lao động có ngay một khoản tiền để giải quyết khó khăn tài chính trước mắt. Tuy nhiên, khi lựa chọn nhận BHXH một lần, người lao động sẽ mất nhiều quyền lợi lâu dài như:

• Không được cộng nối thời gian đã đóng để hưởng lương hưu;
• Không được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí khi hưởng lương hưu;
• Không được hưởng chế độ tử tuất, trợ cấp dành cho thân nhân theo quy định;
• Không có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động.

Trong nhiều trường hợp, nếu điều kiện tài chính cho phép, việc bảo lưu thời gian đóng hoặc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện sẽ mang lại lợi ích lâu dài hơn so với việc nhận BHXH một lần.

7. Kết luận

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã thay đổi đáng kể chính sách hưởng BHXH một lần, đặc biệt đối với người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025. Vì vậy, trước khi quyết định rút BHXH một lần, người lao động cần xem xét kỹ điều kiện pháp luật, quyền lợi lâu dài và cân nhắc giữa lợi ích trước mắt với việc bảo đảm thu nhập khi về già.

Nếu có vướng mắc về điều kiện hưởng, cách tính mức hưởng, thủ tục giải quyết hoặc cần tư vấn về quyền lợi bảo hiểm xã hội, người lao động nên tham khảo ý kiến của luật sư hoặc chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.